eminently, I/150, 155, 156, 157, 159, 160, 163, 237
empyrischen
wezen; wezenheid (E), wezigheid (PP)
being; Being, I/150, 154, 233, 236, 240, 243, 244, 245, 246, 247, 272, II/20, 21, 29, 36, 45, 52, 120, 121, 124, 129, 135, 207, IV/44, 45
verzierd wezen
wezen van inbeelding
being of imagination, II/83, IV/57
overnatuurkundig wezen
metaphysical being, II/129
ENS PERFECTISSIMUM, SUMME PERFECTUM
’t aldervolmaakst, volmaakst wezen
the most perfect being, I/145, 154, 155, 164, 165, 166, 171, 177, 178, 253, 254, 256, 257, 261, 272, II/16, 19, 53, 54, 58, 74, IV/7, 8
natuurlijk en zakelijk wezen
physical and real being, II/35, 36
being of reason, I/233, 234, 235, 236, 244, 245, 262, II/35, 83, 135, IV/58
zakelijk wezen (usu.), dadelijk wezen (KV)
real being, I/233, 234, 235, 236, 237, II/36, 135, 299, IV/58
error; to err, I/141, 146, 172, 173, 174, 175, 176, 235, 278, II/9, 11, 13, 21, 24, 27, 33, 106, 116, 128, 129, 131, 134, 211, IV/8, 9, 67, 147
ESSE (USED AS NOUN); ESSE (USED AS VERB)
zijn (PP, CM, E I and occ. II), wezen (TdIE, Ep., and E—usu. in E II, consistent in E III and IV)
being; to be (usu.); to exist (occ), I/143, 151, 153, 154, 165, 167, 197, 238, 247, 248, 249, 250, 256, 269, II/7, 29, 35, 37, 46, 51, 52, 67, 84, 92, 93, 146, 147, 186, 188, 221, 222, 225, 227, 235, 308, IV/36, 45, 55
actual being, II/94
van zich (wezenlich) zijn
to be (exist) of itself, I/168, 169, 238, 239, 258, 261
’t zijn na wezenheid
the being of essence, I/237, 238, 239
’t zijn na wezenlijkheid
the being of existence, I/237, 238
vormelijk wezen
formal being, II/88, 89, 90, 103
’t zijn na ’t denkbeeld
in een ander zijn, in iets anders zijn
to be in another, I/238, II/45, 46, 47, 50, 66, IV/13
in God zijn
to be in God, II/56, 66, 71, 299
in zich zijn
to be in itself, I/246, II/34, 45, 46, 47, 50, 71, 90, 125, 146, 265, IV/28, 33, 40, 43, 46, 56
voorwerpig, voorwerpelijk wezen
’t zijn na ’t vermogen
the being of power, I/237, 238
essence, I/20, 132, 144, 145, 157, 163, 165, 170, 171, 183, 203, 235, 237, 238, 239, 240, 241, 242, 243, 249, 250, 251, 252, 255, 260, 261, 262, 269, 277, 278, II/10, 11, 12, 13, 14, 15, 20, 22, 23, 25, 26, 33, 34, 35, 36, 45, 46, 47, 50, 60, 63, 64, 67, 68, 74, 79, 84, 93, 94, 118, 122, 127, 130, 145, 185, 190, 192, 204, 208, 209, 227, 281, 286, 295, 296, 298, 302, 303, IV/17, 42, 43, 47, 53, 54, 65, 77, 78
werkelijke wezenheid
ESSENTIA DEI, NATURA DEI (DIVINA)
Gods wezenheid, Gods (goddelijke) natuur
God’s essence, God’s nature, the divine nature, I/177, 178, 188, 238, 239, 240, 250, 251, 252, 253, 255, 264, II/60, 61, 64, 70, 73, 74, 75, 76, 77, 93, 127, 128, 135, 244, 275, 295, 298, 299, 303
vormlijke wezenheid
formal essence, I/238, 239, II/14, 15, 16, 17, 63, 90, 122
denkbeeldige wezenheid
ideal essence, IV/77
innerlijke wezenheid/interna essentia(m)
objective essence, II/14, 15, 36
ESSENTIA PARTICULARIS AFFIRMATIVA
bijzondere bevestiglijke wezenheid
particular affirmative essence, II/34, 36
its own essence, II/14
universal essence, I/203
overmaat hebben
to be excessive, II/241, 242, 243, 256
klaar, blijkelijk, klaarblijkelijk; klaar(lijk), klaarblijkelijk
evident; evidently, I/145, 146, 153, 241, 244, 263, 265, 269, 276, IV/45
afbeeldsel (TdIE), (schets en) voorbeeld (E)
likeness (TdIE), model (E), II/17, 76, 206, 208
wezenlijkheid; wezenlijk zijn/wezen (usu.), zijn (occ.), wezen (occ.), bestaan (KV?), existeren (KV. rar.)
existence; to exist, I/20, 143, 150, 151, 153, 155, 157, 158, 164, 165, 166, 169, 176, 178, 181, 233, 235, 236, 237, 238, 239, 240, 241, 242, 243, 250, 251, 254, 256, 257, 258, 263, 264, 268, 269, II/12, 19, 20, 21, 22, 23, 25, 34, 36, 37, 45, 46, 47, 50, 51, 53, 54, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 74, 77, 83, 85, 90, 91, 92, 94, 96, 104, 106, 108, 112, 127, 146, 147, 155, 173, 203, 207, 209, 212, 214, 218, 224, 225, 227, 237, 257, 268, 294, 295, 296, 298, 299, 303, IV/10, 13, 45, 47, 54, 55
God’s existence, I/155, 238, 249, 250, 252, II/52, 53, 54, IV/10, 13, 61
noodzakelijke wezenlijkheid
necessary existence, I/155, 157, 158, 164, 165, 166, 168, 169, 170, 233, 236, 240, 242, 243, 256, II/25, 46, 51, 53, 61, 66, 67, 85, 93, 206, 217, 231, 299, IV/60, 62
exist through itself, I/177, 258, 273
[PA 149: estime]
achting; achten
overestimation; to overesteem, II/160, 195, 196, 197, 246
ervarenheid, ondervinding, bevinding; bevinden, ondervinden
experience; to know (find) by experience, test, I/182, 262, 279, II/5, 12, 13, 14, 23, 30, 79, 105, 132, 141, 142, 143, 165, 197, 234, 240, 273, 277, 285, 296, IV/26, 32, 47, 77
dagelijks ervarenheid
daily experience, I/175, II/234, IV/66
losse ervarenheid (TdIE), zwervende of losse ondervinding (E)
random experience, II/10, 28, 122, 287
experiment; to experiment, II/10, 37, IV/16, 21, 24, 25, 29, 32, 34, 37, 49, 50, 66, 67, 68, 70, 71, 74, 75, 131, 132, 158
verklaring; verklaren
explanation; to explain, I/127, 233, 234, II/19, 34, 35, 46, 56, 64, 83, 88, 90, 94, 95, 123, 141, 213, 239, IV/17, 19, 21, 26, 28, 33, 42, 43, 50, 51, 53, 57, 64, 65
to express, I/149, 241, 263, 270, II/10, 33, 35, 39, 45, 50, 52, 56, 60, 64, 67, 68, 71, 72, 77, 84, 85, 86, 88, 93, 114, 146, 183, 294, 295, IV/132
zuiveren
to purify, II/9
uitstrekking (usu.), uitgestrektheid (occ.), uitgebreidheid (KV); uitgestrekt
extension; extended, I/132, 150, 168, 181, 184, 185, 187, 188, 191, 192, 237, 250, 257, 258, II/33, 56, 86, 90, 96, 109, 144, 190, IV/5, 6, 7, 13, 14
gebou [E], maakskel [CM] (van ’t menselijke lichaam)
structure (of the human body), I/276, II/81, 142, 143
lichtelijk
easily, I/161, 162, II/12, 54, 178
deed, I/246, II/183, 197, 234, 252, 253, 272
vermogen (usu.), macht (occ), bekwaamheid (rar.)
faculty, I/132, 145, 171, 174, 176, II/129, 130, 132, 133, 134, 271
falsity; false, I/145, 171, 173, 196, 228, 235, 246, 247, II/19, 23, 25, 26, 27, 28, 29, 32, 33, 40, 63, 116, 117, 122, 123, 124, 131, 135, 211, 272, 273, IV/40, 43
gerucht
walging
noodlot
[PA 192: faveur]
gunst; gunstigen
favor; to favor, II/157, 195, 248, IV/150
geluk, gelukzaligheid; gelukkig
happiness; happy, II/5, 7, 8, 135, 136, 170, 196, 222, 267, 305
FICTIO (TDIE, EP), FIGMENTUM (PP, CM, E), FICTITIA; FINGERE; FICTUS
verdichtsel, verdichting, versiersel, versiering (KV?); verdichten, dichten; verdicht, versiert
fiction; to feign; fictitious, I/132, 143, 147, 179, 220, 221, 222, 227, 233, 236, 259, 280, II/19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 32, 40, 49, 57, 80, 94, 132, 133, IV/8, 13, 45
getrouwheid; getrouw
honesty, trust, reliability; honest, faithful, II/223, 238, 264, 270, IV/34, 36
gestalte, gedaante (KV)
shape, figure, I/150, 184, II/57, 79, 100, 106, IV/12, 25, 28, 30, 74
Gods Zoon
the son of God, I/271
end, purpose, limit, I/181, 184, 191, 234, 252, 268, II/6, 8, 9, 10, 18, 78, 79, 80, 205, 206, 207, 208, 210, 249, 267, IV/32, 53, 127, 129
eind van weldadigheid
end of assimilation, II/80
eind van ontbreking
end of need, II/80
finite, I/174, 190, 253, II/33, 45, 49, 53, 56, 57, 58, 59, 69, 71, 72, 85, 132, 147, 213, IV/55, 56, 61
eindig in zijn geslacht
finite in its own kind, II/45
vastigheid; bevestigen
solidity; to maintain, II/238, IV/14, 34, 35, 36, 51, 158
vast
fixed, IV/16, 17, 19, 22, 23, 51, 64
FLUCTUATIO (ANIMI, IMAGINATIONIS); FLUCTUARI
[PA 170: irrésolution]
vlotheid, wankelheid (van gemoeds, van inbeelding); vlotten
vacillation (of mind, of imagination); to vacillate, II/126, 153, 154, 164, 178, 184, 185, 202, 205, 281, 288
vloedigheid; vloedig
fluidity; fluid, I/131, 220, 225, II/100, 102, 103, 105, IV/9, 14, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 51, 158
vorm (usu.), gestalte en schroomheid (occ.)
form (usu.), external appearance (occ), I/149, 175, 228, 261, II/26, 27, 31, 38, 49, 92, 93, 100, 101, 102, 109, 116, 117, 138, 204, 208, 224, 239, 240, 271, 272, 273, IV/12, 74, 147
zelfstandige vorm
substantial form, I/249, IV/48, 64
formal character; formally, I/150, 155, 157, 159, 160, 163, 237, II/14, 32, 34, 38, 89, IV/14, 49
FORTITUDO; FORTIS; FORTIS ESSE
vroomheid (usu.), kloekmoedigheid, moed (KV?); vroom; kraftig zijn
strength of character; strong, strong in character; to have force, I/212, 213, 214, 215, 218, 219, II/184, 188, 210, 212, 214, 215, 216, 262, 265, 288, 307, IV/76
geval; gevallig
fortune, luck; fortuitous, II/32, 34, 114, 136, 205, 245, 246, 288, 307, IV/76, 158
koude; koud
cold; cold, II/81, IV/23, 28, 158
doening, ambt en bediening
grondvest
foundation, I/127, 128, 131, 132, 141, 142, 143, 144, 153, 154, 159, 236, II/33, 38, 54, 78, 80, 120, 126, 222, 223, 225, 226, 227, 236, 251, 294, 306, IV/149, 151
toekomend (usu.), aanstaande
future, I/252, 266, 273, II/125, 126, 154, 170, 194, 198, 210, 216, 217, 218, 220, 256, 257, 275, IV/77
[PA 61: joie]
vreugd; vermaak scheppen in, zich verheugen over
gladness; to be glad at, of, enjoy, II/155, 158, 165, 187, 195, 246, 289, 302
voortteling, voortbrenging, gelijklijkteling; voorttelen, genereren (KV)
generation; to generate, I/162, 170, 226, 255, 268, 275, 276, II/60, IV/14
[PA 153-156, 161: générosité]
nobility; noble, II/188, 203, 245, 251, 265, 269, 287, 288, 306, 307
genus, kind, I/234, II/31, 37, 45, 46, 50, 60, 70, 207, 210, IV/7, 8, 13, 42
algemeenst geslacht
most general genus, II/207
pijnappelklier
pineal gland, II/278, 279, 280
[PA 204: gloire]
roem, roemzucht, heerlijkheid (rar.); roemen; roemrijk
esteem, love of esteem, glory (rar.); to exult at being esteemed (usu.), to pride o.s. (occ); one who exults at being esteemed, II/7, 8, 163, 164, 166, 170, 172, 173, 181, 185, 197, 199, 202, 243, 246, 249, 252, 253, 288, 303
trap
degree, I/154, 156, 164, 175, 182, 185, 261, II/83, 96, 100, 121, 142, 280, IV/131, 149
GRATIA (SEU GRATITUDO); CONGRATULARI; GRATUS
[PA 193: reconnaissance]
dankbewijs (of dankbarheid), dank; dank te bewijzen; dankbaar
thankfulness (or gratitude); to return thanks; thankful, II/172, 200, 263, 264, 271
hebbelijkheid, gewoonte en gebruik
habitual disposition, habit, II/195, 279
ketter
aangename klank
Hebreeër
[PA 210: allégresse]
cheerfulness, II/149, 191, 241, 243, IV/127
anderslachtig
verhaal, historie
history, story, I/226, 246, II/261, IV/12, 34, 158
man; human; inhuman, I/156, 159, 176, 226, 235, 243, 255, 258, 259, 260, 267, 269, 273, II/5, 6, 8, 11, 57, 63, 78, 85, 92, 93, 96, 119, 121, 128, 137, 143, 147, 163, 165, 172, 176, 177, 178, 179, 181, 187, 190, 198, 205, 206, 207, 208, 210, 212, 213, 214, 221, 222, 223, 224, 228, 229, 230, 231, 232, 233, 234, 235, 237, 238, 240, 247, 250, 252, 253, 260, 261, 266, 267, 268, 269, 270, 271, 273, 274, IV/14
vrij mens
free man, II/260, 261, 262, 263, 264, 265
eerbarheid; eerlijk
being honorable; honorable, II/197, 200, 223, 236, 263, 270, 272
honor, II/5, 6, 7, 79, 183, 288
afschuwelijkheid; schrikkelijk
heusheid, menselijkheid
human kindness, humanity, I/132, II/162, 202, IV/9
[PA 155, 159: humilité]
nederigheid; nederig
humility; humble, II/182, 196, 198, 199, 249, 250
onderstelling
hypothesis, I/217, 227, 228, 229, II/19, 22, 279, IV/49, 50, 51, 65
denkbeeld, idee (KV); denkbeeldelijk
idea; ideally, I/16, 17, 132, 149, 150, 153, 155, 156, 157, 160, 234, 237, 238, 246, 247, II/13, 14, 15, 16, 17, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 36, 38, 39, 40, 47, 50, 71, 84, 85, 88, 89, 90, 91, 92, 94, 95, 96, 97, 103, 105, 106, 107, 108, 109, 110, 111, 112, 113, 115, 116, 117, 118, 119, 120, 121, 122, 123, 124, 127, 130, 131, 132, 133, 134, 135, 140, 148, 150, 163, 179, 181, 182, 187, 194, 195, 203, 204, 206, 211, 215, 259, 261, 281, 282, 287, 295, 298, 299, IV/13, 40, 45, 77, 78
denkbeeld uit vele denkbeelden te zamengezet
composite idea, II/103
idea of God (usu.), I/15, 16, 17, 18, 147, 148, 149, 159, 160, 249, II/30, 262, 290, 291, 300, 305
denkbeeld uit vele denkbeelden te za-
God’s idea (usu.), I/238, 263, 264, II/65, 66, 87, 88, 89, 90, 91
het denkbeeld van het (een) denkbeeld
the idea of the (an) idea, II/15, 109, 110, 113, 114, 123
enkel (eenvoudig), zeer enkel denkbeeld
simple, most simple idea, I/142, 146, II/26, 27, 32, 103
a) gedenkbeelde, b) gedenkbeelde of gedachte zaak, c) gedachte zaak, d) de zaak daar af het een denkbeeld is, e) voorwerp (m: objectum), f) [voorwerp (m: objectum) of] gedachte zaak, g) ideatum
object, I/16(g), 234(a), 235(a), 246(a), 247(a), II/14(a), 16(b), 47(c), 71(d), 85(a), 88(e), 116(f), 124(f)
vuur
onwetenheid; onkundig van … zijn, niet weten; onkundig
ignorance; to be ignorant of; ignorant, II/49, 74, 78, 79, 81, 117, 132, 142, 143, 207, 262, 263, 277, 284, 308
IMAGINATIO; IMAGO; IMAGINARI; IMAGINARIA
inbeelding (E, TdIE, Ep.), verbeelding (PP, Ep.); beeld; zich inbeelden (E, TdIE, Ep.), zich verbeelden (PP, CM, Ep.); inbeeldig
imagination; image, appearance (rar.); to imagine; imaginary, I/145, 149, 153, 156, 157, 160, 173, 191, 192, 233, 234, 241, II/11, 21, 22, 28, 31, 32, 33, 39, 59, 81, 82, 83, 106, 107, 112, 117, 120, 121, 122, 125, 126, 128, 130, 131, 132, 133, 134, 142, 144, 149, 150, 151, 153, 154, 155, 156, 163, 165, 180, 184, 191, 198, 210, 211, 212, 216, 217, 218, 255, 257, 281, 284, 285, 288, 289, 290, 294, 301, 302, 305, 306, IV/33, 53, 56, 57, 58, 76, 77, 78, 128, 131
navolging (van hartstochten); navolgen
imitation (of affects); to imitate, II/160, 165, 177, 200, 262, 269
onmiddelijk (usu.), immediatelijk; immediate
immediate; immediately, I/149, 181, 183, 184, 196, 234, II/67, 70, 80
onmetelijkheid
onsterfelijkheid; onsterfelijk
immortality; immortal, I/275, 276, 277, II/128, 307
onveranderlijkheid; onveranderlijk
immutability; immutable, I/178, 243, 252, 255, 256, 257, 266, 267, 276, II/22, 65, 66, 75, 93, 294, IV/127
See perfectio
heerschappij (usu.), gebied (occ); gebieden
dominion (usu.), command (occ); to command, II/137, 138, 142, 269, 270, 277, 279
stoot, drift
impetus, impulse, I/207, II/190, IV/19
See pietas
IMPLICANTIA; (CONTRADICTIONEM) IMPLICARE
tegenzeglijkheid (usu.), strijdigheid, ingewikkeldheid (Ep.); tegenzeglijkheid (strijdigheid) inwikkeln (insluiten), strijdig (tegenzeglijk) zijn
contradiction; to involve (imply) a contradiction, I/162, 174, 193, 227, 228, 240, 242, 251, 275, II/19, 20, 56, IV/53
onmogelijk
impossible, I/162, 240, 241, 242, 266, II/19, 20, 21, 74, IV/39
indrukking
shamelessness; shameless, II/199, 254
drijving
voortsturving (usu.), beweging (rar.); voortdrijven
impulse, I/94, 183, 185, 209, 219, 220, 221, IV/26, 27
onstandvastigheid, ongestadigheid, wispelturigheid; onbestendig, onstandvastig
inconstancy; inconstant, I/243, II/75, 137, 155, 179, 194, 222, 231, 238, 253, 288, 289
onbepaald
indefinite, I/181, 191, 199, 200, 228, II/85, 147, IV/58?, 61
onverschillig (usu.), middelmatig (rar.)
indifferent, I/174, 175, 277, 279, II/62, 76, 208
euvelneming; zich kanten tegen
indignation; to be indignant at, II/157, 195, 248, 265, 272
[ = singulare II/85]
ondelig, ondeelbar (KV)
individual, II/8, 50, 51, 85, 86, 94, 96, 99, 100, 101, 102, 109, 111, 112, 134, 186, 187, 207, 223, 266, 268
kind
infinity; infinite, I/173, 174, 178, 184, 190, 192, 193, 194, 195, 205, 206, 244, 249, 251, 252, 253, 254, 271, 272, 273, 280, II/7, 13, 34, 36, 39, 49, 52, 57, 58, 59, 60, 62, 65, 66, 67, 69, 71, 72, 77, 87, 88, 90, 91, 102, 109, 121, 127, 132, 133, 134, 206, 302, IV/7, 29, 52, 53, 54, 55, 56, 58, 59, 61, 62
volstrektelijk oneindig
absolutely infinite, I/253, II/45, 46, 52, 53, 54, 55, 60, 228, 302, IV/8, 13, 41, 45
in zijn geslacht eindig
infinite in its own kind, II/46, 60, IV/7, 13
INFINITUM, PROGRESSUS (INQUISITIO) IN
voortgang (onderzoek) tot in ’t oneindig
infinite regress, I/157, 248, 255, II/13, 17, IV/32, 62
INFLAMMABILITAS; INFLAMMABILIS
branding; in brand gesteken kunnen woorden
inflammability; inflammable, IV/19, 20, 23, 49, 66
verstand, vernuft
temperament, cleverness, genius, understanding, natural disposition, native ability, I/162, 240, II/78, 79, 80, 138, 164, 236, 237, 260, 263, 269, 307, IV/8, 37, 42, 51, 158
[PA 193: ingratitude]
in zijn
to inhere in, IV/61
ongelijk; ongerechtig
(a) wrong; unjust, II/79, 237, 238, 244, 245, 248, 265, 270, 288, 294
ingeboren
innate, inborn, II/13, 14, 15, 16, 38, 79, 190
onzinnig; buiten wetten zijn
madman; to be insane, II/243, 252
ooggemerk, gewoonte
goal, purpose, plan, II/5, 6, 7, 145, 189, 245
INTELLECTUS; INTELLECTIO; INTELLIGENTIA; INTELLIGERE; INTELLECTUALIS; INTELLIGIBILIS
verstand; verstaning; verstand, verstaning, kennis; verstaan; verstandelijk; verstandelijk
intellect; intellection; understanding; to understand; intellectual; intelligible, I/132, 133, 141, 142, 145, 146, 149, 162, 167, 168, 172, 173, 174, 175, 176, 177, 186, 190, 191, 192, 193, 194, 195, 196, 253, 259, 267, 274, 277, II/8, 9, 10, 14, 15, 20, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 45, 59, 62, 63, 71, 72, 73, 81, 82, 83, 97, 107, 122, 124, 129, 131, 132, 133, 134, 162, 188, 220, 223, 225, 227, 249, 267, 276, 277, 280, 283, 284, 287, 290, 296, 297, 298, 300, 304, 305, 306, 308, IV/8, 9, 36, 40, 43, 46, 51, 53, 56, 57, 70, 77, 126, 127, 129, 130, 132, 146, 162
het dadelijke (in daad) verstand
the actual intellect, II/71, 72, 75
INTELLECTUS (INTELLIGENTIA, INTELLECTIO) DEI (DIVINA)
Gods (het goddelijke) verstand (verstaning)
God’s (the divine) intellect (understanding, intellection), I/167, 168, 171, 177, 238, 257, 260, 261, 262, 263, 264, II/27, 62, 63, 71, 73, 75, 90, 94, 120, 306, IV/129, 130, 131, 132
oneindig verstand
infinite intellect, I/264, II/60, 71, 83, 88, 90, 94, 125, 306, IV/45
oefenig verstand
practical intellect, I/279
zuiver verstand
pure intellect, I/173, II/33, IV/131
onversaagd
INTUITUS; INTUERI; INTUITIVUS; INTUITIVE
aanschou, opzicht; aanschouwen; zienig; inzieniglijk
intuition, glance; to look at, consider; intuitive; intuitively, I/190, II/5, 11, 12, 117, 122, 206, 208, 211, 278, 303
[PA 182: envie]
nijd, wangunst (KV?); benijden; nijdig
envy; to envy; envious, II/7, 136, 138, 158, 165, 166, 167, 170, 180, 183, 196, 199, 200, 234, 244, 252, 265, 269, 273, 275, 292, IV/42
[PA 199: colère]
gramschap, toorn; toornig op … zijn
anger; to be angry at, I/264, II/136, 138, 172, 200, 201, 244, 245, 264, 265, 288
[PA 178: moquerie]
mockery; to mock, II/136, 181, 193, 244, 247?, 265
jok of boerterij
aangenaam
pleasant, II/200
judge, I/249, II/259, IV/127, 131
judgment; to judge, II/82, 170, 179, 223, 233, 237, 263, 268, 279, 280
oordeel te schorsen
to suspend judgment, II/132, 134, IV/131, 132
recht; gerechtigheid; gerechtig
(a) right, law; justice; just, II/87, 88, 159, 160, 171, 172, 178, 195, 196, 197, 198, 205, 223, 237, 238, 246, 251, 264, 265, 270, 272, 288, 294, 307
recht der natuur
right of nature, II/237, 238, 268
[PA 91: joie]
blijdschap; zich verblijden; blij
joy; to rejoice; joyous, I/223, II/5, 6, 7, 40, 149, 151, 152, 153, 154, 155, 156, 157, 158, 159, 160, 161, 162, 163, 166, 170, 175, 181, 182, 184, 186, 187, 188, 191, 197, 204, 215, 221, 223, 241, 244, 247, 251, 254, 256, 275, 288, 291, 292, 297, 300, 301, 303, IV/127
wel te doen en vrolijk te wezen
to act well and rejoice, II/247, 265
mildheid
[PA 157, 206: louange]
praise; to praise, II/78, 81, 163, 182, 197, 236, 237, 249
wet van de staat
wet van Gods natuur
law of God’s nature, II/60, 61, 83
goddelijke wet
divine law, II/307
wet van de natuur
law of nature, I/132, 228, 241, 248, 267, 276, 277, II/8, 23, 32, 137, 138, 142, 143, 144, 238, 247, 252, 267, IV/28, 34, 67
wet van onze natuur
law of our nature, II/169, 210, 212, 222, 223, 233
kinderen
children, II/272
LIBERTAS; LIBERARE; LIBERUS; LIBERE
vrijheid (usu.), vrijwilligheid (rar.); verlossen (en ontslaan); vrij, vrijwillig; vrij(lijk), vrijwilliglijk
freedom; to free; free; freely, I/132, 146, 173, 174, 175, 176, 233, 238, 243, 244, 265, 266, 267, 271, 272, 274, 277, 278, II/23, 32, 46, 62, 73, 74, 78, 79, 81, 106, 117, 129, 133, 134, 136, 143, 144, 161, 176, 177, 179, 192, 197, 250, 271, 272, 277, 280, 284, 289, 303, 307, 308, IV/9, 26, 66, 70, 129, 130, 133
wellust, geilheid, lust, onkuisheid; onkuis
lust (always in E), sensual pleasure (usu. in TdIE); lustful, II/6, 7, 8, 185, 187, 202, 203, 221, 243, 253, 264, 270, 271, 307, 308, IV/128
vocht
limit; to limit, I/132, 146, 173, 174, 178, II/66, 134, 210, 212
taal
letter
plaats
place, I/182, 192, 193, 194, 195, 196, 197, 198, II/298, 304, IV/11
redekunst
LUMEN NATURALE (NATURAE), LUX NATURAE; LUMEN NATURALIS INTELLECTUS
natuurlijk licht, het licht der natuur; licht van het natuurlijke verstand
natural light, light of the natural intellect, I/156, 265, 275, 276, IV/10, 126
overdaad, brasserij
gluttony, II/185, 202, 203, 210
grootheid; groot
size; large, I/184, 186, 189, 212, 216, IV/49, 59
as bad, I/278
boosheid
bad (freq.), evil (freq.), ill-fortune (occ), misfortune (occ), I/235, 247, 248, 249, 262, 264, 278, 279, II/5, 7, 8, 78, 81, 82, 83, 158, 169, 170, 171, 172, 179, 195, 196, 205, 208, 209, 215, 220, 221, 223, 227, 228, 229, 230, 233, 237, 238, 239, 241, 252, 254, 255, 257, 258, 259, 261, 265, 266, 267, 268, 270, 275, 276, 286, 304, 305, IV/129, 130
matter (usu.), material (occ), I/162, 180, 181, 184, 185, 187, 189, 191, 192, 193, 194, 195, 196, 199, 200, 228, 229, 230, 238, 244, 257, 259, 261, 262, 268, 269, 270, 274, II/59, 60, 83, 102, IV/21, 22, 28, 59, 60, 74
stoffelijk
materially, IV/49
eerste stof
MATERIA SUBTILIS, SUBTILISSIMA
(zeer) fijne stof
(very) fine matter, IV/18, 26, 49, 65, 66, 67
MATHEMATICA, MATHESIS; MATHEMATICI MATHEMATICE
wiskunde; wiskundigen, wiskundig
mathematics; mathematicians; mathematically, I/127, 128, 129, 141, 142, 143, 149, 184, 227, 266, II/12, 79, 83, 128, IV/25, 59, 75, 133
huwelijk
werkdaad; werkdadig (Ep.), tuigwerklijk (CM)
mechanics; mechanical, I/259, II/9, 81, IV/12, 25, 50, 67, 158
geneeskunde
overdenking
middel
naargeestigheid; naargeestig
melancholy; melancholic, II/149, 191, 208, 241, 244
geheugnis; bedenken
memory; to remember, I/144, 147, 233, 234, II/21, 22, 31, 33, 106, 143, 144, 176, 199, 200, 217, 219, 287, 296, 302, 305, IV/78
ziel (usu. in E, Ep., PP, CM), geest (usu. in TdIE)
mind, I/132, 150, 151, 152, 153, 167, 173, 234, 235, 236, 260, 275, 276, 277, 278, 279, 280, 281, II/6, 8, 15, 16, 17, 18, 19, 23, 24, 29, 32, 34, 36, 37, 105, 106, 107, 109, 117, 119, 129, 137, 145, 147, 149, 150, 151, 181, 182, 187, 188, 204, 215, 223, 227, 228, 235, 266, 267, 277, 278, 279, 280, 286, 290, 293, 294, IV/8, 9, 10, 47, 77, 129, 130
menselijke ziel
human mind, I/250, 262, 275, II/84, 94, 95, 96, 97, 103, 104, 105, 106, 107, 108, 109, 110, 111, 112, 113, 114, 118, 119, 120, 121, 125, 128, 136, 137, 138, 140, 141, 142, 143, 144, 145, 239, 240, 245, 273, 274, 295, 296, 297, 298, 299, 300, 301, 302, 303, 304, 305, 306, 307, IV/8, 9
MENTIS, POTENTIA (SIVE CONATUS)
power (or striving) of the mind, II/146, 182, 186, 188, 203, 246, 284, 285, 286, 287, 293, 296, 298, 308
maat
measure, I/144, 193, 234, IV/57, 58
boelin, hoer; onkuis
courtesan; purely sensual, II/243, 264, 271
verdienst
merit, II/78, 81, 237, 238, 239
overnatuurkunde; overnatuurkundig
metaphysics; metaphysical, metaphysician, I/233, 245, 275, II/80, IV/160, 161
middel (TdIE), beleedt (PP), wijz (of middel) (E, Ep.)
method, I/127, 128, 129, 144, 196, II/13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 26, 38, 120, 138, IV/63
[PA 58, 165, 166: crainte; PA 45-48: peur]
fear, I/171, II/155, 170, 177, 178, 184, 194, 199, 201, 244, 245, 246, 250, 258, 261, 262, 265, 270, 273, 276, 288, 307
vergrootglasje
wonderdaad, mirakel (KV)
MISERICORDIA; MISERARI; MISERICORS
barmhartigheid (usu.), erbarmenis (occ), mededogen (occ); medelijden hebben met; barmhartig
compassion; to pity; compassionate, I/249, II/136, 165, 195, 196, 236, 252, 269
vermenging
bezadigen, matigen, bestieren
to moderate, govern, II/137, 143, 185, 205, 277
[PA 205: modestie]
zedigheid
wijziging
modification, I/228, II/49, 50, 66, 67, 69, 93, IV/13
wijze
mode, way, I/154, 165, 185, 192, 201, 211, 233, 236, 237, 238, 239, 249, 257, 258, 269, 275, 276, II/9, 45, 49, 50, 56, 57, 60, 68, 69, 70, 71, 72, 77, 84, 86, 88, 89, 90, 93, 99, 101, 102, 103, 104, 108, 109, 113, 146, 306, IV/13, 47, 53, 54, 55, 56, 57, 58
oneindige wijze (wijziging)
infinite mode (modification), (pl.) infinitely many modes, II/60, 66, 87
wijzen die niet wezentlijk zijn
modes that do not exist, I/239, II/50, 90, 91, IV/54
wijze van denken
mode of thinking, I/145, 155, 156, 173, 175, 233, 234, 235, 236, 244, 245, 246, 262, 269, II/72, 85, 86, 88, 89, 90, 92, 109, 124, 129, 130, 132, 141, 207, 208, 295, 306, IV/57
grootheid
lastig, tot een last verstrekken
troublesome, burdensome, II/164, 183, 243, 265, 269
zacht
soft, II/82, 100, 102, 103, 105
ogenblik
dood; sterfelijk
death; mortal; dead, II/203, 240, 261, 264, 302, 304, 305, 307, IV/131
custom, practice, conduct, way, I/255, 260, II/9, 270
meetkundige wijze
geometric style, I/129, 130, II/138, IV/8, 10, 63, 70
beweging, roering (KV); bewegen
motion; to move, I/150, 176, 181, 182, 183, 184, 191, 192, 193, 194, 195, 196, 197, 198, 199, 200, 201, 202, 203, 204, 205, 206, 207, 208, 209, 210, 211, 212, 213, 214, 215, 216, 217, 218, 219, 220, 221, 222, 223, 224, 225, 228, 229, 237, 248, 274, II/22, 27, 28, 34, 39, 97, 98, 99, 100, 101, 102, 103, 132, 278, 279, 280, IV/7, 12, 18, 19, 20, 25, 29, 30, 32, 50, 60, 74
beweging en rust (usu. E, rar. PP), en stilte (usu. PP, rar. E)
motion and rest, I/132, 184, 200, 201, 207, 209, 210, 216, II/73, 97, 98, 99, 101, 102, 141, 144, 239, 240, 241, IV/28, 49
vrouw; vrouwelijk
woman; unmanly, II/136, 167, 289
veelheid
world, I/191, 200, 226, 228, 251, 252, 262, 267, 269, 270, 271, 272, II/288
bijzondere veranderlijke dinge
singular changeable things, II/36, 37
verandering; veranderen; veranderlijk
change; to change; changeable, I/211, 212, 213, 216, 217, 219, 220, 243, 255, 256, 257, II/29, 36, 37, 65, 75, 100, 101, 102, 138, 139, 148, 212, 213, 224, 240, 305
verminkt; op een verminkte wijze
mutilated; in a mutilated way, II/28, 114, 116, 122, 131, 140, 265, 266, 293, 298
NATURA [ = ESSENTIA, CONSTITUTIO]
nature, I/150, 151, 157, 158, 168, 181, 186, 187, 226, 233, 235, 240, 242, 246, 248, 264, 265, 270, 274, 276, 288, II/8, 11, 19, 20, 27, 37, 38, 45, 46, 48, 49, 53, 59, 65, 66, 67, 69, 70, 78, 81, 95, 100, 102, 103, 104, 114, 115, 127, 164, 178, 183, 184, 185, 187, 195, 222, 223, 224, 227, 230, 231, 232, 234, IV/53, 59, 60, 62, 64, 66, 67, 74
enkelde natuur
simple nature, II/50
singular nature, IV/131
NATURA [ = TOTA NATURA], RERUM NATURA
Nature, I/207, 208, 227, 228, 229, 236, 242, 246, 257, 263, 264, 274, 277, II/8, 15, 16, 17, 18, 22, 23, 24, 26, 27, 28, 34, 35, 36, 48, 50, 52, 54, 79, 80, 102, 137, 138, 143, 206, 207, 208, 213, 253, 278, 285, IV/28, 33, 36, 57, 67
deel van de natuur
part of Nature, II/145, 212, 252, 266, 267, 268, 276
voortgang der natuur
course of nature, IV/57
God of Natuur
natura naturans, II/71, 72, IV/45
natura naturata, I/264, 267, II/71, 72, 86, IV/45
natural, I/265, 277, II/13, 49, 73, 78, 81, 93, 137, 206, 285
noodzakelijkheid; noodzakelijk
necessity; necessary, I/155, 240, 241, 242, 243, 261, 266, 272, II/19, 20, 21, 46, 52, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 70, 72, 74, 125, 126, 138, 177, 217, 247, 254, 257, 265, 276, 284, 285, 295, 298
ontkenning, beroving, beneening, negatie; ontkennen, loochenen; ontkennig, ontkenniglijk, negatief
negation; to deny; negative, I/132, 173, 174, 175, 176, 234, 241, 268, II/33, 39, 46, 49, 129, 130, 132, 145, 207, 230, 231, IV/101, 102, 107, 108, 128
samenknoping der oorzaaken
connection of causes, II/257, 284
niet, het niet
nothing, I/154, 155, 158, 162, 163, 164, 183, 188, 240, 253, 268, II/22, IV/14, 47, 65
salpeter
niter, IV/14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 37, 48, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 74
word, name, I/127, 149, 235, 242, 274, II/11, 22, 28, 33, 63, 83, 128, 175, 180, 203, IV/46
(regel en) rechtsnoer
standard, II/15, 16, 17, 18, 26, 79, 129
kundigheid (usu.), kennis (rar.), Stelling (II/120?)
notion, I/132, 244, 245, II/81, 82, 83, 120, 121, 185, 207, IV/28, 33, 57
gemene kundigheid (usu.), kennis (PP)
common notion, I/127, II/50, 119, 120, 122, 126, 128, IV/13
eenvoudige kennis
simple notion, I/146
second notion, II/120
algemene kundigheid
universal notion, II/121, 122, 130
door zich bekend, door zich blijkt, uit zich bekend
known through itself, I/146, 152, 174, 182, II/17, 26, 65, 71, 72, 97, 98, 182, 279
getal
number, I/190, 234, 270, 271, II/39, 50, 57, IV/53, 57, 58, 59, 60, 61
geld
wenk
non ens
gehoorzaamheid
OBJECTUM; OBJECTIVUS; OBJECTIVE
voorwerp; voorwerpig; voorwerpiglijk
object; objective; objectively, I/150, 153, 154, 155, 156, 160, 234, 238, 261, II/7, 14, 16, 23, 26, 27, 28, 32, 34, 35, 36, 38, 39, 63, 71, 82, 85, 88, 89, 91, 92, 95, 96, 97, 109, 116, 124, 139, 243, IV/42
gehoorzamen, onderdanig zijn
[PA 56, 79, 80, 84, 85: haine]
hate; to hate, I/264, II/7, 136, 138, 151, 152, 153, 156, 157, 158, 159, 160, 161, 163, 164, 166, 169, 170, 171, 172, 173, 174, 175, 176, 177, 178, 183, 184, 193, 195, 196, 198, 200, 201, 231, 243, 244, 245, 247, 248, 252, 255, 259, 265, 269, 271, 281, 283, 287, 288, 291, IV/36
reuk; sterkruikend
smell; odorous, IV/25, 26, 50, 68, 74
duty, function, II/274, 276, 277
voorteken, voorspook
almogenheid, almachtigheid; almachtig
omnipotence, I/263, 266, 267, 270, 275, II/62
omniscience; omniscient, I/261, 263, II/20
OPUS; OPERATIO; OPERARI (ALIQUID); OPERATOR
act, action, work; activity, actuality (rar.), procedure; act, do something, produce an effect; workman, I/149, 238, 243, 256, 259, 265, 268, 269, 273, 274, 277, II/5, 9, 11, 12, 14, 46, 68, 69, 70, 72, 73, 76, 115, 133, 209, IV/127, 130, 131
waan (usu.), gevoelen (occ.), opinie (occ. perhaps in KV, though not usual even there), mening
opinion, II/76, 117, 122, 198, 221, 252, 253, 260, 278, 301, IV/40, 64, 76, 130, 131
orde (usu. in PP, CM, TdIE), ordening (usu. in E); schikken
order; to order, I/129, 130, 228, 229, 239, 245, 261, 267, II/8, 9, 10, 15, 17, 18, 19, 23, 26, 28, 30, 34, 36, 37, 43, 73, 75, 78, 81, 82, 83, 93, 122, 191, 281, 287, 288, 293, 305, 306, IV/72, 77
ORDO ET CONNEXIO (CONCATENATIO) IDEARUM
ordening en samenknoping (samemschakeling) der denkbeelden
order and connection of ideas, II/89, 92, 107, 108, 281
ORDO (ET CONNEXIO, CONCATENATIO) RERUM
ordening (en samenknoping) der dingen
order (and connection) of things, II/89, 92, 107, 108, 141, 257, 281
ORDO MATHEMATICUS, GEOMETRICUS
wiskundige, meetkundige orde
mathematical, geometrical order, I/128, 130, 141, II/222
de gemene ordening (loop) der natuur
the common order of nature, II/114, 115, 213, 252, 268
ORDO NATURAE, (TOTUS); ORDO TOTIUS (UNIVERSAE) NATURAE
de (hele) orde der natuur; de ordening van de gehele (algemene) natuur
the (whole) order of Nature; the order of the whole of Nature, I/241, 243, 266, 267, II/16, 21, 25, 28, 53, 73, 75, 82, 85, 90, 111, 137, 213, 276, IV/54, 55
orde (rij) der oorzaaken
order (series) of causes, I/241, 243, II/36, 74
ordening of samenknoping der oorzaaken
order or connection of causes, II/90, 92, 98
oorsprong aller dingen, der natuur
origin of all things, of Nature, II/17, 29, 30
wonderspreuken
vleier
deel, zijde
part, direction, I/144, 176, 177, 179, 190, 207, 208, 211, 244, 250, 251, 258, 267, II/24, 28, 33, 55, 57, 58, 59, 60, 94, 95, 100, 110, 111, 113, 118, 127, 213, 222, 276, 302, IV/16, 18, 20, 21, 22, 23, 26, 27, 30, 33, 49, 50, 53, 55, 56, 58, 59, 61, 77
deel van de stof
part of matter, I/182, 184, 228, 229, 230, 257, IV/14
deel van de ziel
part of the mind, II/293, 304, 305, 306
deel van de natuur
part of nature, I/267, II/145, 212, 252, 266, 267, 268, 276
eenzijdigheid
deelachtig zijn
to participate, I/253, II/244, 275, IV/77, 78
bijzonder; bijzonderlijk
particular; particularly, I/200, 274, II/10, 20, 29, 36, 68, 115, 129, IV/9
particle, I/220, 221, 222, 225, 228, 229, 230, IV/17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 49, 50, 65, 68, 74
PASSIO (= PATHEMA [RAR.]); PATI; PATIBILIS
lijding (usu.), tocht (rar.), hartstocht (rar.); lijden (usu.), lijding onderwerpen (rar.); lijdelijk
passion; to be acted on, undergo, admit; susceptible of being acted on, I/162, 256, 270, II/12, 31, 32, 57, 58, 60, 85, 97, 139, 140, 141, 144, 145, 148, 149, 164, 184, 185, 187, 201, 203, 204, 212, 213, 214, 215, 230, 231, 236, 240, 249, 254, 255, 266, 279, 282, 283, 284, 286, 291, 292, 293, 294, 301, 304, 305, 306, 308, IV/39, 40, 55, 59, 60
sin; to sin, I/256, 262, 265, II/78, 79, 81, 83, 206, 207, 208, 237, 238, 239, 250, 285
geld
PERCEPTIO; PERCIPERE; PERCEPTIBILIS
begrijping (usu.), bevatting (oft.), begrip (occ.), gewaarwording (rar.), bemerking (rar.); begrijpen, bevatten, gewaarworden, bemerken, verstaan (rar.); bevattelijk
perception; to perceive; perceptible, I/142, 144, 146, 149, 150, 153, 154, 166, 169, 171, 173, 174, 175, 181, 186, 191, 233, 241, 242, 243, II/10, 11, 12, 18, 19, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 36, 38, 39, 45, 67, 72, 77, 84, 86, 94, 95, 97, 104, 107, 108, 109, 110, 112, 114, 119, 122, 125, 126, 132, 133, 134, 139, 145, 249, 279, IV/56
PERFECTIO; PERFICERE; PERFECTUS; IMPERFECTIO; IMPERFECTUS
volmaaktheid; volmaken; volmaakt; onvolmaaktheid; onvolmaakt
perfection; to perfect; imperfection; imperfect, I/150, 153, 154, 155, 156, 157, 163, 164, 165, 166, 168, 169, 171, 174, 175, 176, 237, 238, 249, 253, 254, 261, 266, II/8, 9, 10, 12, 13, 18, 39, 54, 58, 61, 62, 74, 75, 76, 80, 83, 85, 86, 116, 148, 149, 150, 151, 191, 204, 205, 206, 207, 208, 209, 222, 223, 244, 254, 277, 291, 297, 300, 301, 302, 306, IV/131
objective perfection, I/150, 153, 154
Peripatetischen
Peripatetics, I/259, 280, IV/61
volharding; volharden
perseverance; to persevere, I/157, 201, 209, 244, 248, II/67, 127, 146, 147, 186, 193, 209, 212, 214, 276
persoonlijkheid
personality, I/264, Letter 12a
meinedigheid; meinedig
treachery; treacherous, II/264
verschijnselen
phenomena, I/196, 226, 227, 228, II/22, IV/16, 17, 21, 26, 49, 50, 64, 66, 67, 70
zelfsliefde
PHILOSOPHIA; PHILOSOPHUS; PHILOSOPHARI; PHILOSOPHICUS; PHILOSOPHICE
wijsbegeerte; wijsgeer; filosoferen, tot wijsheid komen; wijsbegerig, wijsgerig, filosofisch; wijsgeerlijk, wijsgeriglijk
philosophy; philosopher; to philosophize; philosophic, philosophically, I/128, 133, 153, 161, 168, 201, 233, 234, 235, 246, 259, 260, 261, 267, 268, 273, 276, II/14, 17, 29, 31, 82, 93, 187, 235, IV/26, 28, 34, 37, 48, 50, 55, 67, 69, 74, 75, 132, 148, 158
zedige wijsbegeerte
moral philosophy, II/9
natuurkunde; natuurlijk
physics; physical, II/35, 36, IV/161
PIETAS; PIUS; IMPIETAS; IMPIUS
godvruchtigheid; vrom; goddeloosheid; onvrom, boos
morality, duty; moral, pious (rar.); immorality; immoral, II/79, 136, 223, 236, 248, 265, 270, 271, 272, 273, 283, 306, 307, IV/127
punishment; to punish, I/265, II/7, 238, 248, 307, IV/93, 131
[PA 191: repentir]
repentance; to repent, II/6, 143, 163, 179, 189, 197, 247, 250, 253
zwaarte, gewicht; zwaar
weight; heavy, I/187, IV/30, 49, 65, 67, 68
positive, I/158, 172, 173, 174, 175, 176, 197, 253, II/33, 39, 40, 68, 116, 117, 192, 208
possibility; possible, I/155, 162, 164, 165, 168, 236, 242, 244, 266, II/19, 20, 74, 115, 209, 217, 218, 284, IV/39
bezitten
vereising; vereisen
postulate; to demand, I/127, 129, II/102, 139, 222
POTENTIA; POTENS; IMPOTENTIA; IMPOTENS
vermogen, macht; (ver)mogend, machtig; onvermogen, onmacht; onvermogend, onmachtig
power; powerful; lack of power, impotence, weakness; lacking power, I/160, 171, 234, 237, 238, 277, 280, II/10, 12, 15, 22, 27, 28, 32, 37, 38, 39, 53, 54, 83, 87, 106, 133, 137, 146, 147, 150, 151, 182, 185, 186, 196, 201, 202, 205, 208, 210, 212, 213, 214, 220, 221, 223, 224, 230, 236, 237, 244, 246, 249, 250, 252, 253, 266, 269, 270, 273, 275, 276, 277, 281, 284, 285, 293, 296, 308
in ’t vermogen
potential(ly), I/181, 238, 248, 261, II/72, 75
volkome macht
absolute power, I/267, II/137, 138
dadelijk vermogen
actual power, II/89
vermogen, macht van te (doen of te) werken
power of acting, II/138, 139, 150, 151, 152, 155, 156, 162, 168, 181, 182, 183, 184, 187, 188, 191, 196, 204, 208, 211, 214, 215, 228, 229, 233, 241, 242, 248, 249, 254, 268, 280
macht, vermogen van te denken
power of thinking, II/109, 135, 148, 150, 152, 162, 188, 204
Gods (goddelijke) macht, vermogen, mogendheid, kracht
God’s (divine) power, I/166, 167, 177, 188, 238, 243, 255, 260, 264, 266, 267, 271, 272, 273, 274, 275, 276, 280, II/57, 62, 63, 76, 87, 89, 146, 213, 261, IV/127
buitengewone macht
extraordinary power, I/267
gewone macht
ordinary power, I/267
geordende macht
ordained power, I/267
macht (usu.), vermogen (occ.), mogendheid (rar.), mogelijkheid (rar.)
power, I/146, 155, 161, 162, 163, 164, 173, 174, 175, 265, 275, 276, 278, 279, 280, II/13, 14, 134, 136, 142, 143, 144, 205, 210, 235, 238, 276, 279, 282, 283, 287, 298, 305
Gods macht
opperste macht
supreme power, II/248
to predetermine, II/77
gezeg; toeschrijven, zeggen, toeëigenen, verkondigen
predicate; to predicate, II/24, 121, 135, 184, 246
vooroordeel
prejudice, I/141, 159, 180, 188, 192, 193, 202, 248, II/17, 18, 54, 77, 79, 80, 120, 132, 206, IV/36, 130, 131, 159
vergelding (E), beloning (KV), loon (Ep.)
Gods voorschikking
God’s preordination, I/178, 179
tegenwoordigheid; tegenwoordig(lijk)
presence; present, I/251, 252, 254, 255, II/37, 79, 104, 105, 106, 125, 126, 134, 149, 150, 151, 154, 162, 169, 170, 181, 188, 189, 194, 195, 198, 204, 210, 211, 212, 216, 217, 218, 219, 220, 221, 243, 251, 256, 257, 260, 264, 275, 285, 288, 294, 298, 300, IV/77
voorgaand, verleden
past, II/125, 126, 154, 155, 194, 195, 210, 216, 217, 219, 240, 257, 294
oefening
vergelding en loon
oorsprong der dingen
origin of things, IV/51
principle, I/141, 142, 143, 149, 153, 172, 174, 226, 227, II/26, 49, 207, 279, 303, IV/10, 40, 50, 66, 70, 75, 126
beroving (PP, Ep., KV), derving (E); beroven
privation; to deprive, I/171, 173, 175, 176, 261, II/116, 117, 131, 191, 293, IV/128
bewijsbar
schand
scheppen, voortbrengen, voortscheppen, telen, voorttelen
to create, produce, procreate, beget, I/172, 177, 202, 243, 244, 254, 262, 274, 276, II/187, 272
onheilig